Vesti  Istorijski zabavnik  /  Beograd u prošlosti

Odakle nam VOZAREV KRST u srcu Beograda i kako to da većina o njemu NIŠTA ne zna?

Vozarev krst? Većini Beograđana ovo je nepoznanica, premda je reč o jednom od centralih delova prestonice i najstarijem ovdašnjem sačuvanom spomeniku... No, kada upotrebimo ime Crveni krst stvari se polako kristalizuju, iako i dalje malo ko zna zašto i kako se krst pojavio u srcu Vračara, a potom i "krstio" deo istog.
Autor: Stefana Pavlović Foto: Wikipedia
Vreme: 07:30h | 01. februar. 2016.
2

 

Skver "Vozarev krst" između ušuškanih vračarskih ulica Vojvode Šupljikca i Mileševske "krije" istoimeni spomenik koji, poput mnogo, mnogo delića impozantne i nikada složene slagalice Beograda, u sebi čuva zanimljivu i nadasve veoma važnu priču o istoriji srpskog naroda, malo znanu žiteljima prestonice. 

 

Da li uopšte naslutite prolazeći urbanim ulicama Crvenog krsta gde hodate? Da li primetite taj "izbledeo" krst oskrnavljen grafitima, nekada od crvenog kamena u skladu s čim su Beograđani ovaj kraj i imenovali? Teško... Jer, vidik na ovaj spomenik, najstariji sačuvan u našoj prestonici, zaklonjen je gužvom, redovima trolejbusa, išaranim trafikima i baš tu smeštena je okretnica autobusa broj 83. Jer, neke nove navike i praktičnost savremenog života polako "gaze" istoriju.

 

Prošli ste tuda bezbroj puta, ali da li znate KAKO je Beograd dobio svoj najpoznatiji spomenik?

 

 

Grigorije Gliša Vozarović (Foto: Wikipedia) 

No, krenimo priču od početka i vratimo se negde na početak 19. veka... Beograđanin Grigorije Vozarović (1790-1848), rodom iz fruškogorskog sela Ležimir, "najveći knjižar -izdavač svog vremena na celom Balkanu" kako tadašnji zapisi govore, kupio je za osam dukata poljanu na Vračaru. Na njivi je postojalo drvo sa zapisom koje je kako je predanje kazivalo trebalo da označava mesto na kome je turski vezir Sinan Paša 1595. godine spalio mošti svetog Save (kako su tada verovali, danas znamo drugačiju verziju). 

 

Vozarović, poznat kao veliki rodoljub, je nakon što je drvo oborila oluja, rešio da na istom mestu podigne drveni krst.

 

"Da bi očuvao uspomenu na to drvo sa zapisom, Vozarević je pobio jedan veliki drveni krst, na kome je bila i nekakva ikonica od pleha", zapis je istoričara Milenka M. Vukićevića s početka 20. veka. 

 

Tadašnje "Novine Serbske" u svom broju od 18. marta 1847. godine zabeležile su nekoliko podataka o novom krstu koji je "obogatio" Beograd, ovaj događaj okarakterišavši kao "opštu radost i utehu naših pobožnih pravoslavnih Srba". Iz te kratke reportaže saznajemo i da je krst ukrašen ikonom Svete Trojice i Svetog Velikomučenika Đorđa, jer baš je Đurđevdan slavio Vozarović, a svoje mesto "pronašao" je i jednostavan natpis "Bogu i ljudima Grigorije Vozarević 1847. na Vračaru".

 

Uticajni knjižar preminuo je samo godinu dana nakon što je podigao krst, a njegovu imovinu nasledila je supruga Sara, koja je po svojoj smrti zemlju na kojoj je krst bio zaveštala Paliluskoj crkvi.

 

VELIKA NEDOUMICA BEOGRADA: Ako je ovo Novo groblje, GDE JE ONDA STARO?!

 

Vozarićev krst danas se smatra prvim javnim spomenikom u Beogradu, a obnavljan je u nekoliko navrata - 1895, 1923. i 1933. godine. Poslednjom rekonstrukcijom Beogradska opština donela je odluku da drveni krst, nagrižen zubom vremena, zameni novim od crvenog veštačkog kamena, po čemu je deo grada i dobio ime koje danas svi prepoznajemo.

 

Na postolje krsta je prosto urezano "Vozarev krst", a on je tokom 82 godine, nažalost, izgubio prepoznatljivu rozikastu boju i status simbola prestonice, ali je ostao da seća na slavnu i dirljivu prošlost Srbije i jednog velikog Beograđanina.

 

 

Komentari

vek 1 Feb, 22:13h kaže:

1701-1800 je 18 vek, 1801-1900 je 19 vek, 1901-2000 je 20 vek.....

Lajla 1 Feb, 11:46h kaže:

Fin tekst, samo da vas pitam, jel' 1847. godina u 18-tom veku, aman?

Nije moguće komentarisati vesti starije od 5 dana.