"Svakog dana dolaze ljudi, dolaze učenici iz Srbije. Saveznici treba da kažu Srbima hvala za podnete žrtve, jer je u Prvom svetskom ratu poginula trećina srpske vojske, červrtina stanovništva"

 

Polaganjem venaca na srpskom vojničkom groblju Zejtinlik u Solunu danas je obeležena 99. godišnjica proboja Solunskog fronta u Prvom svetskom ratu. 

Pomoćnik ministra za rad Zoran Milošević ocenio je na komemoraciji poginulim vojnicima da je srpska vojska septembra 1918. godine ključno doprinela proboju Solunskog fronta, kao jednoj od najvažnijih savezničkih pobeda u Prvom svetskom ratu.

– Proboj Solunskog fronta predstavlja jedan od najsudbonosnijih perioda novije srpske istorije. Ovde leže junaci koji su se žrtvovali za otadžbinu. Da nije bilo njihove žrtve, možda ni nas danas ne bi bilo – naveo je Milošević.

Prema rečima čuvara srpskog vojničkog groblja 90-godišnjeg Đorđa Mihailovića, na Zejtinliku je sahranjeno oko 21.000 savezničkih vojnika, od čega je Srba oko 8.000.

U kosturnici su ostaci oko 6.000, a u okolnim grobovima još oko 2.000 srpskih vojnika. Na većini grobova ispisana su njihova imena, kod nekih piše i gde su rođeni i kojoj su jedinici pripadali – kazao je Mihailović novinarima.

 

Podsećajući da je na Zejtinliku sahranjeno i oko 8.000 vojnika iz Francuske i njenih tadašnjih kolonija, oko 3.500 italijanskih, oko 2.000 vojnika iz britanskog Komonvelta i oko 400 Rusa, Mihailović ističe da najviše hodočasnika dolazi na srpsko vojničko groblje. Kaže, zato i njegova poruka svetu.

– Svakog dana dolaze ljudi, dolaze učenici iz Srbije. Saveznici treba da kažu Srbima hvala za podnete žrtve, jer je u Prvom svetskom ratu poginula trećina srpske vojske, červrtina stanovništva – rekao je Mihailović.

Izvinjava se starac, kaže, grlo ga boli, puno je danas pričao. Uz osmeh, kaže, nije zbog bolesti mesecima ni rakiju okusio.

Seća se vremena kada je počeo dužnost 1960. godine, Solun je, kaže, imao 160.000 ljudi, a danas broji 1,5 miliona. Groblje je, objašnjava , bilo na periferiji, a danas su ga okružile nove građavine, i sada je groblje praktično, kaže, u centru.

Predrag Nedeljković koji poslednje četiri godine pomaže 90-godišnjem Mihailoviću u održavanju groblja kazao je da Zejtinlik godišnje poseti oko 350.000 ljudi, a da od istorijskih spomenika u Solunu, više posetilaca na godišnjem nivou ima samo crkva svetog Dimitrija koji je i zaštitnik tog grada.

– Otvoreni smo svakog dana, nemamo godišnji odmor. Samo juče je ovde bilo oko 2.000 posetilaca – kazao je Nedeljković, dodajući da veliki broj posetilaca odlaže izvođenje potrebnih radova na groblju.

 

Predrag ne krije reči poštovanja prema starcu koji je ceo život proveo okružen neispričanim životnim pričama palih junaka Prvog rata.

– Njegove životne koordinate su ovde. Njegovi preci su ovde. A ja, ja sa njim provodim dan, od jutra do mraka – objašnjava “učenik”.

Kaže, na 12.000 kvadrata pod njegovom i deda Đorđevom stražom, Zejtinlik “živi” i kada nisu godišnjice i komemoracije, jer je 350.000 poštovalaca prošlo samo prošle godine.

Vence ispred Mauzoleja na Zejtinliku položili su i predstavnici Ministarstva odbrane i Vojske Srbije, Društva za negovanje tradicija oslobodilačkih ratova Srbije i Saveza potomaka ratnika kao i delegacije Grčke, Francuske, Velike Britanije, Italije i Rusije.

Mauzolej sa posmrtnim ostacima srpskih vojnika osveštan je 11. novembra 1936. godine, na 18. godišnjicu primirja u Prvom svetskom ratu.