Osnovana NASA kao američki adut u svemirskoj trci sa SSSR-om – 1958. godina

Na današnji dan američki predsednik Dvajt Ajsenhauer potpisao je dokument kojim je osnovana NASA (National Aeronautics and Space Administration). Ta je agencija trebalo da na sebe preuzeme sve američke napore u osvajanju svemira.

Razlog za osnivanje NASA-e bila je svemirska trka (Space Race) između SAD-a i SSSR-a koja se upravo u to doba počela zahuktavati.

Naime, Amerikance je uhvatila panika kad su Sovjeti uspeli prije njih lansirati prvi satelit u zemljinu orbitu. Bio je to slavni Sputnik, lansiran 1957. godine.

Sputnik je predstavljao Amerikancima psihološku pretnju obilazeći celu zemaljsku kuglu svakih 96.2 minuta.

Premda Sputnik nije imao direktnu vojnu primenu, Amerikanci su itekako bili svesni da raketa koja ga je lansirala može isto tako lansirati sovetsku nuklearnu bombu i uputiti je na bilo koji cilj unutar kontinentalnog SAD-a.

Zapravo, Sputnikova raketa je i razvijena direktno iz sovjetske interkontinentalne balističke rakete R-7 Semjorka (prve interkontinentalne balističke rakete na svijetu), koja je mogla napasti SAD pomoću termonuklearne glave od čak 4 megatona.

Amerikanci su znali da hitno moraju nešto preduzeti da bi održali korak sa Sovjetima.

Prvo su se pobrinuli za vojno-obrambeni aspekt trke u svemir i osnovali novu agenciju imena ARPA (Advanced Research Projects Agency), koja je trebalo da spreči da Amerika u budućnosti bude iznenađena nekim novim sovjetskim uspjehom poput Sputnika. ARPA je kasnije postala svetski poznata jer je, de facto, kreirala internet (koji se, uostalom, izvorno zvao „ARPANET”).

Na današnji dan Amerikanci su osnovali NASA-u, u želji da na jednom mestu objedine sve napore u civilnoj svemirskoj trci. U NASA-u su uključili više dotada raštrkanih projekata svemirske tehnologije, među njima i raketni projekat slavnog Von Brauna, bivšeg naciste koji je za Hitlerovu Nemačku gradio zloglasne rakete V-2 ispaljivane na Veliku Britaniju.

Tokom 1960-ih trka u svemir sa Sovjetima će se rasplamsati i NASA će dobiti ogromna sredstava iz američkog državnog rezervi.

Najveći uspjeh NASA-e, kojim je konačno uspela preteći SSSR, bilo je lansiranje čoveka na Mesec 1969. godine.

 

Ostali događaji na današnji dan:

1526. U pohodu na Ugarsku turska vojska nakon tronedeljne opsade zauzela Petrovaradin.

1588. Britanska flota pod komandom lorda Hauarda i ser Fransisa Drejka porazila špansku “Nepobedivu armadu” od oko 125 brodova, koju je u invaziju na Englesku poslao španski kralj Filip II.

1805. Rođen francuski istoričar i političar Aleksis de Tokvil

1856. Umro nemački kompozitor Robert Šuman, jedan od najznačajnijih i najuticajnijih predstavnika muzičkog romantizma.

1878. Počela austrougarska okupacija Bosne i Hercegovine, na osnovu dogovora evropskih sila na Berlinskom kongresu.

1883. Rođen italijanski diktator Benito Musolini

1890. Umro holandski slikar Vinsent van Gog, 2 dana pošto je pokušao samoubistvo

1900. Anarhista Gaetano Bresi u Monci ubio italijanskog kralja Umberta I. Atentator je 1901. izvršio samoubistvo.

1905. Rođen švedski političar Dag Hamarseld, generalni sekretar UN od 1953. do 1961, kada je poginuo u avionskoj nesreci u Africi na jednom od svojih mirovnih putovanja. Posthumno mu je dodeljena Nobelova nagrada za mir.

1937. Japanske trupe okupirale u Kinesko-japanskom ratu kineski grad Tjencin.

1940. Pocela vazdusna ofanziva Nemacke na Veliku Britaniju u Drugom svetskom ratu.

1941. Visijevska Francuska i Japan potpisali sporazum o “zajednickom protektoratu” nad Indokinom. Francuska nastavila upravljanje Indokinom, a Japan poslao trupe.

1946. U Parizu počela mirovna konferencija zemalja-pobednica u Drugom svetskom ratu.

1948. Na stadionu “Vembli” u Londonu otvorene prve Olimpijske igre posle Drugog svetskog rata.

1967. U Vijetnamskom ratu u požaru oštećen nosač aviona SAD “Forestal”, poginulo 130 ljudi.

1973. Grci se na referendumu, koji je raspisala vojna hunta, izjasnili za ukidanje monarhije, a vođa vojne hunte, pukovnik Jorgos Papadopulos, postao predsednik Grcke.

1981. U katedrali Svetog Pavla u Londonu venčali se naslednik britanskog prestola, princ od Velsa Čarls, i Dajana Spenser.

1983. Umro britanski pozorišni i filmski glumac Dejvid Niven, dobitnik Oskara 1958. za film “Odvojeni stolovi”.

1983. Umro španski filmski režiser Luis Bunjuel, jedan od najvećih reditelja u svetskoj kinematografiji, poznat po nadrealistickim filmskim ostvarenjima “Andaluzijski pas”, “Viridijana”, “Lepotica dana”, “Diskretni sarm burzoazije”.

1985. Alan Garsija inaugurisan za novog predsednika Perua i sa 36 godina postao najmlađi sef države na svetu.

1992. Bivsi istočnonemački komunisticki lider Erih Honeker došao u Berlin nakon 8 meseci provedenih u čileanskoj ambasadi u Moskvi da se suoči sa optužnicom za smrt mnogih nemačkih građana koji su preko Berlinskog zida pokušali da pobegnu u tadašnji Zapadni Berlin.

1994. Bivši italijanski premijer Betino Kraksi osuđen na osam i po godina zatvora pod optužbom za prevaru.

1996. Kina izvela nuklearnu probu jačine 4,3 stepena Rihterove skale na Lop Noru, a potom obećala da će se ubuduće pridržavati moratorijuma na nuklearne probe.

1999. U Sarajevu počeo samit Pakta stabilnosti za Jugoistocnu Evropu. Srbiji, koja nije pozvana na samit, poručeno da može da se prikljuci Paktu kad prihvati demokratske promene.