Na današnji dan 1804. godine janjičarske starešine - dahije, koje su 1801. uzurpirale vlast u Beogradskom pašaluku, počele su „seču knezova" u pokušaju da spreče pobunu srpskog naroda protiv njihovog zuluma.

Nakon povratka janjičara u Smederevski sandžak, njihove vođe dahije su ubile Hadži Mustafa-pašu i preuzele vlast. Njih četvorica: Aganlija, Kučuk Alija, Mula Jusuf i Mehmed-aga Fočić su podelila pašaluk na četiri dela i uvela diktaturu.

Dahije su ukinule povlastice koje je sultan Selim III dao Srbima 1793. i 1794. godine, sami ubirali poreze i druge dažbine, sudili i presuđivali po svojoj volji.

Stanje u pašaluku stvoreno janjičarskim terorom je uticalo je ujedinjenje svih srpskih društvenih snaga da se dignu na ustanak.

U pokušaju da spreče bunu dahije su naredile hapšenja narodnih vođa. Na prevaru je uhvaćeno i pogubljeno oko 70 najuglednijih srpskih knezova, viđenih ljudi i sveštenih lica.

Među ubijenima su bili: Aleksa Nenadović, Ilija Birčanin, Hadži-Ruvim i Hadži-Đera.

Ironično, ovaj događaj je samo ubrzao izbijanje Prvog srpskog ustanka. On je počeo već na Sretenje, 14. februara iste godine.

 

Ostali događaji na današnji dan:

1535. Engleski kralj Henri VIII preuzeo vrhovno poglavarstvo nad crkvom prema povelji koju je prethodno usvojio engleski parlament.

1559. Elizabet Tjudor, kćerka Henrija VIII i Ane Bolen, krunisana u Vesminsterskoj katedrali u Londonu kao Elizabet I, jedan od najznačajnijih vladara u istoriji Engleske. Na presto stupila posle smrti kraljice Meri I.

1582. Poljska i Rusija, uz posredovanje pape Grgura XIII, potpisale mirovni ugovor kojim je Rusija izgubila izlaz na Baltičko more.

1804. Janjičarske starešine, dahije, koje su 1801. uzurpirale vlast u Beogradskom pašaluku, počele “seču knezova” u pokušaju da spreče pobunu srpskog naroda protiv janjičarskog zuluma. Na prevaru uhvaćeno i pogubljeno oko 70 najuglednijih srpskih knezova, viđenih ljudi i sveštenih lica, među kojima Aleksa Nenadović, Ilija Birčanin, Hadži-Ruvim i Hadži-Đera. Taj događaj ubrzao izbijanje Prvog srpskog ustanka.

1906. Rođen grčki brodovlasnik Aristotel Onazis, jedan od prvih brodovlasnika u svetu koji je počeo gradnju brodova-tankera za prevoz nafte, na čemu je stekao ogromno bogatstvo. Poznat i po dugogodišnjoj ljubavnoj vezi sa operskom pevačicom Marijom Kalas i i po ženidbi sa Žaklinom Kenedi, udovicom predsednika SAD Džona Kenedija, 1963. ubijenog u Dalasu.

1908. Rođen američki fizičar mađarskog porekla Eduard Teler. Radio u atomskoj laboratoriji u Los Alamosu i smatra se izumiteljem američke hidrogenske bombe.

1910. Francuski Kongo postao deo Francuske Ekvatorijalne Afrike.

1912. Tokom italijansko-turskog rata prvi put iz aviona bačeni propagandni leci.

1918. Rođen Gamal Abdel Naser, predsednik Egipta od 1956. do smrti, 1970, tvorac modernog Egipta i jedan od osnivača pokreta nesvrstanih. Bio jedan od vođa zavereničke organizacije “Slobodni oficiri” i inicijator udara kojim je svrgnut kralj Faruk I. 1956. nacionalizovao Suecku kompaniju.

1919. U Berlinu posle neuspelog ustanka ubijene vođe nemačkog radničkog pokreta Roza Luksemburg i Karl Libkneht.

1929. Rođen američki baptistički sveštenik Martin Luter King, borac za građanska prava. U borbi za ravnopravnost crnaca u SAD koristio gandijevske metode nenasilja i građanske neposlušnosti. Ubijen 4. aprila 1968. u Memfisu, pred početak promocije “Kampanje siromašnih”, koju je pokrenuo početkom te godine. Dobitnik Nobelove nagrade za mir 1964.

1943. Američke trupe u Drugom svetskom ratu potisnule Japance sa pacifičkog ostrva Gvadalkanal i time zaustavile njihovo napredovanje prema Australiji.

1971. Predsednici Egipta i Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR Anvar el Sadat i Nikolaj Podgorni svečano otvorili Asuansku branu na reci Nil. Radovi trajali 11 godina.

1973. Premijer Izraela Golda Meir u Vatikanu razgovarala s papom Pavlom VI, koji je tom prilikom rekao da podržava međunarodni status Jerusalima. To je bio prvi susret jednog predsednika Vlade jevrejske države s poglavarem rimokatoličke crkve.

1992. Evropska zajednica priznala bivše jugoslovenske republike Sloveniju i Hrvatsku kao nezavisne države.

1993. SAD naredile pomorsku blokadu Haitija, uz obrazloženje da “talas izbeglica iz te zemlje može dovesti do masovnog gubitka života u moru”.

1998. Inauguracija Mila Đukanovića za predsednika Crne Gore izazvala burne proteste pristalica bivšeg predsednika Momira Bulatovića, vođe promiloševićeve struje u Crnoj Gori. Taj događaj označio ozbiljan rascep u jugoslovenskoj vladajućoj nomenklaturi. Predsednik Jugoslavije Slobodan Milošević nikada nije priznao pobedu Đukanovića, što je saveznu državu dovelo u stanje provizorijuma, koje se održalo i po odlasku Miloševića sa vlasti, u oktobru 2000.

1999. U selu Račak na Kosovu nađena tela 45 Albanaca, za čije su ubistvo optužene srpske snage bezbednosti. Iako ekspertiza finskih patologa koje je angažovala Evropska unija nije dokazala da se radi o masakru civila, taj događaj presudno uticao na donošenje odluke o NATO-bombardovanju Jugoslavije od marta do juna 1999.

2000. U predvorju hotela “Interkontinental” u Beogradu ubijen Željko Ražnatović Arkan, vođa paramilitarnih jedinica u ratovima na prostoru Jugoslavije, lider Stranke srpskog jedinstva. Ražnatović bio optužen pred Međunarodnim sudom za ratne zločine u Hagu.

2001. Senat Kambodže doneo zakon o formiranju tribunala, sastavljenog od kambodžanskih i međunarodnih sudija, koji će suditi liderima Crvenih Kmera za zločine počinjene tokom njihove vladavine od 1975. do 1979, kada je umrlo od gladi, bolesti ili bilo ubijeno oko 1,7 miliona Kambodžanaca.

2001. Umro Leo Marks, šef kriptografa britanskih specijalnih snaga tokom Drugog svetkog rata, koji je unapređenjem sigurnosti ratnih šifara spasao živote mnogih tajnih agenata.

2002. Hrvati obeležili 10 godina međunarodnog priznanja nezavisnosti svoje države, izrazivši žaljenje zbog krvoprolića tokom ratova 90-ih godina, ali i ubeđenje da su bili u pravu što su se izdvojili iz komunističke Jugoslavije.



loading...