Posle okupacije Kraljevine Jugoslavije, aprila 1941. godine, Sava je kao član Okružnog komiteta KPJ za Nikšić, aktivno učestvovao u pripremi Trinaestojulskog ustanka.

Prva velika akcija protiv okupatora na teritoriji Grahova izvedena je pod njegovim rukovodstvom – 25. jula, kada je savladana italijanska posada, jačine od oko 80 vojnika i oslobođeno Grahovo.

U jesen 1941. godine Glavni štab NOP odreda za Crnu Goru i Boku ga je imenovao za komandanta nikšićkog partizanskog odreda, koji je ubrzo narastao na deset bataljona. U jesen 1941. i zimu 1941/42. godine, jedinice odreda su izvele niz uspešnih akcija na teritoriji Nikšića, Grahova, Vilusa, Crkvica i Herceg Novog. Nikšićki partizanski odred je tada razbio nekoliko italijanskih kolona, zarobio nekoliko stotina vojnika, zaplenio tenkove, topove, kamione i drugo naoružanje i opremu. Snagama Nikšićkog i Durmitorskog partizanskog odreda oslobođena je velika teritorija od Tare i Pive do Bokokotorskog zaliva, osim blokiranog Nikšića i gradova u Boki. Naročito teške, višemesečne borbe, uz velike neprijateljske gubitke, vođene su na sektoru Dragalj-Crkvice-Herceg Novi.

Istovremeno sa razvojem ustanka u Crnoj Gori, Sava je vojno-politički rad svojih jedinica usmerio i u istočnu Hercegovinu i prema Dubrovniku. Januara 1942. godine formiran je Operativni štab za Hercegovinu, na čijem se čelu nalazio Sava i koji je imao zadatak da koordinira borbe crnogorskih i hercegovačkih jedinica. Tada su se pod njegovom komandom našle snage jačine oko 20 bataljona, koje su delovale na prostoru od Ostroga do Dubrovnika i od Boke do Gacka. Delovi odreda su bili angažovani i u borbi s četnicima na području Kolašina i u Katunskoj nahiji. Savo je, februara 1942. učestvovao na Ostroškoj skupštini crnogorskih i bokeljskih rodoljuba, u manastiru Ostrog, u aprilu je imenovan za člana Glavnog štaba NOP odreda Crne Gore i Boke, a maja iste godine izabran je za člana Vrhovnog štaba NOP i DVJ.

U toku Treće neprijateljske ofanzive, jedinice Nikšićkog partizanskog odreda vodile su izuzetno teške borbe oko Nikšića i Grahova, u Boki i u Pivi. Aprilu 1942, u borbama u Župi nikšićkoj teško su poražene jake četničke snage pod komandom Baja Stanišića – to je bio prvi teži poraz četnika u Crnoj Gori. Nove poraze odred im je naneo u borbama na pravcu Nikšić-Piva. Pored rukovođenja odredom, kao zamenik komandanta Glavnog štaba rukovodio je povlačenjem Lovćenskog partizanskog odreda pravcem Trešnjevo-Grahovo-Banjani-Piva, kao i Zetskim partizanskim odredom, oko Nikšića i u Pivi.

Kada je 12. juna 1942. godine formirana Peta proleterska crnogorska udarna brigada, Sava je postao njen prvi komandant. Brigada je najpre bila glavna zaštitnica u borbama na tromeđi Crne Gore, Bosne i Hercegovine, a potom je sa šireg prostora Zelengore štitila pohod Grupe proleterskih brigada u zapadnu Bosnu i osiguravala zbeg naroda i bolnicu. Od 22. jula do 2. avgusta, zajedno s Hercegovačkim partizankim odredom, Dragačevsko-čelebićkim bataljonom, bolnicom i zbegom, Peta brigada je izvela proboj od Drine do Prozora. U centralnoj i zapadnoj Bosni brigada je, od avgusta 1942. do januara 1943. godine, vodila borbe oko Prozora, Travnika, Jajca i dr.

Spomenik Save Kovačevića u Spomen-parku Ustanka i Revolucije kod Grahova.

U toku Četvrte neprijateljske ofanzive, Savina brigada je učestvovala u borbi za Prozor, borbi s tenkovima u Ostrošcu, napadu na Konjic, odbrani u dolini Neretve, koja je imala veliki značaj za spas ranjenika i opšti uspeh u bici na Neretvi. Posle prelaska Neretve, brigada je vodila teške borbe na levoj obali Neretve, za oslobođenje i odbranu Nevesinja, na Planoj, Javorku i Bioču. Sava je komandovao brigadom u oštrim borbama na pravcu Nikšić-Šavnik, na Komarnici i na Durmitoru, što je usporilo nadiranje višestruko jačih nemačko-italijanskih snaga u Petoj ofanzivi. Maja 1943. godine, kada su uvedeni prvi oficirski činovi u NOVJ Nikola je dobio čin pukovnika.

U najtežem periodu Pete neprijateljske ofanzive, juna 1943. godine, Sava je postavljen za komandanta Treće udarne divizije. Diviziji je tada pao najteži zadatak – da bude zaštitnica Glavne operativne grupe, da štiti Centralnu bolnicu i izvrši proboj iz okruženja. U desetodnevnim borbama pod Savinom komandom, divizija se borila s neprijateljem koji je bio gotovo dvadeset puta brojniji, i učinila sve da spase ranjenike i izvrši druge zadatke. Činjeni su pokušaji da se nađe pogodna mogućnost za proboj. U teškim borbama 11. i 12. juna na Vučevu, pod Maglićem, kod Borovna, na desnoj obali reka Sutjeske, odbijeni su snažni udari neprijatelja, spašena bolnica i napravljen pokušaj da se na levoj obali Sutjeske obrazuje mostobran. Dana 13. juna, glavne snage divizije su pošle u opšti napad na levoj obali Sutjeske – divizija je uspela da potisne neprijatelja, ali ne i da slomi njegov otpor na Košuru, padinama Ozrena, Lastve, Kazana. U najkritičnijem trenutku, Sava je odlučio da se novim jurišem izvrši proboj – s Pratećom četom i grupom kurira izbio je u prvi streljački stroj, zapovedio juriš, i pucajući iz puškomitraljeza, pošao napred i pao pokošen neprijateljevim rafalima.

Odlukom Vrhovnog štaba NOV i POJ, 6. jula 1943. godine, proglašen je za narodnog heroja, među prvim borcima NOV i POJ. Odlukom Prezidijuma Vrhovnog sovjeta Sovjetskog Saveza odlikovan je Ordenom Kutuzova. U „Biltenu Vrhovnog štaba” br 29-31 o proglašenju Save Kovačevića za narodnog heroja piše:

Na osnovu riješenja Vrhovnog štaba daje se naziv narodnog heroja drugu Savi Kovačeviću, komandantu III udarne divizije, koji je poginuo junačkom smrđu juna mjeseca 1943 g., kod Vrbnice jurišajući na čelu svojih boraca na neprijateljske bunkere pri probijanju neprijateljskog obruča. Slava velikom crnogorskom junaku drugu Savi Kovačeviću!

 

Ostali događaji na današnji dan:

323. p.n.e. – U Vavilonu je umro Aleksandar III Makedonski (Aleksandar Veliki), jedan od najvećih vojskovođa u svetskoj istoriji. Njegova legendarna ličnost bila je vekovima inspiracija likovnih umetnika i pesnika.

823 – Rođen je francuski kralj Karlo II Chelavi, kojem je Verdunskim ugovorom 843. pripao zapadni i srednji deo franačke države (danas Francuska).

1381 – Pod vođstvom Vota Tajlera, u engleskim pokrajinama Kent, Norfok, Safok i Kembridžšir počeo je seljački ustanak protiv feudalaca, izazvan visokim porezima.

1811 – Rođen je književni kritičar i filozof VisarionGrigorjevič Bjelinski, osnivač realističke estetike u ruskoj književnoj kritici. Formulisao je teorijsku osnovu novog pravca u ruskoj književnosti nazvanog „naturalna škola”, a kao uzor isticao je Gogoljevo delo („Pismo Gogolju”, „Književne maštarije”).

1839 – Srpski knez Miloš Obrenović abdicirao je u korist sina Milana i napustio Srbiju. Knez Milan je umro nekoliko nedelja nakon što je izabran za srpskog vladara, a namesnici su pozvali njegovog mlađeg brata Mihaila da preuzme presto.

1865 – Rođen je irski pesnik i dramski pisac Vilijam BatlerJejts, uz Šoa i Džojsa jedan od najvećih irskih pisaca. Dobitnik je Nobelove nagrade za književnost 1923. („Oisinova lutanja”, „Vetar u trsci”, „Grofica Ketlin”, „Žuđena zemlja”).

1876 – Srpsko učeno društvo je za prvu ženu akademika izabraloslikarku Katarinu Ivanović.

1886 – Pod misterioznim okolnostima utopio se bavarski kralj Ludvig II, tri dana nakon što je proglašen umobolnim i svrgnut s prestola. Pod njegovim pokroviteljstvom, Rihard Vagner je 1864-85. u Minhenu radio na reformi muzike i drame i izveo svoje čuvene muzičke drame „Tristan i Izolda” i „Nirnbeški majstori pevači”.

1897 – Rođen je finski trkač na duge staze Pavo Nurmi,koji je osvojio devet zlatnih medalja na Olimpijskim igrama 1920, 1924. i 1928. Oborio je 29 svetskih rekorda.

1899 – Rođen je meksički kompozitor i dirigent Karlos Čavez, osnivač Simfonijskog orkestra Meksika. U svoje kompozicije uneo je obeležja meksičkog muzičkog folklora i instrumente meksičkih Indijanaca („India”, „Četiri sunca”).

1900 – U Kini je počeo tzv. Bokserski ustanak – pobuna seljaka i gradske sirotinje protiv stranog kapitala i domaćih feudalaca. Ustanak su u septembru 1901. ugušile evropske sile, Japan i SAD.

1917 – Sa 14 bombardera tipa „Gota” Nemci su u Prvom svetskom ratu prvi put iz vazduha bombardovali London. Poginule su 162 osobe. Pre toga, napadi na britansku prestonicu su vršeni iz cepelina.

1943 – U bici na Sutjesci u Drugom svetskom ratu poginuo je komandant Treće divizije i član Vrhovnog štaba Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije Sava Kovačević. Posthumno je proglašen za narodnog heroja.

1944 – Prve nemačke rakete Fau-1 ispaljene su u Drugom svetskom ratu na južnu Englesku. Do kraja rata 1945. na teritoriju Velike Britanije palo je više od 1.000 raketnih bombi, od kojih 660 na London.

1953 – Državnim udarom na vlast u Kolumbiji došao je Gustav Rojas Pinilja, koji je diktatorski vladao do 1957. kada je u Kolumbiji vraćen demokratski režim.

1956 – Poslednji britanski vojnici napustili su bazu kod Sueckogkanala, kojim je Velika Britanija upravljala 74 godine. Upravu nad Kanalom preuzeo je Egipat.

1965 – Umro je jevrejski filozof i teolog Martin Buber, rođen u Austriji. Pred nacistima je 1938. pobegao u Palestinu i postao jedan od prvih profesora Hebrejskog univerziteta u Jerusalimu. Zalagao se za zajedničku jevrejsko – arapsku državu („Priče rabi Nahmana”, „Ja i ti”, „Hasidske priče”, „Gog i Magog”, „Slike o dobru i zlu”).

1982 – Umro je kralj Saudijske Arabije Kalid ibn Abdul Aziz. Nasledio ga je brat princ Fahd.

1983 – Američki vasionski brod „Pionir 10″ prošao je kroz orbitu Neptuna. To je bila prva letilica sa Zemlje koja je izašla izvan Sunčevog sistema.

1986 – Umro je američki klarinetista Beni Gudmen, najpopularniji muzičar džeza tridesetih godina 20. veka. Jedan je od prvih muzičara među belcima koji se usprotivio rasnoj segregaciji i u svoj džez orkestar, osnovan 1934, uključio i crne muzičare.

1990 – Zbog neuspelog početka razgovora vlasti i opozicije u Srbiji (8. juna), u Beogradu je na Trgu Republike održan prvi protestni miting opozicije protiv vlasti Slobodana Miloševića.

1990 – U Bukureštu su poginule četiri, a ranjeno oko 200 osoba kada je policija pokušala da suzbije proteste studenata koji su se smestili u šatore u centru grada.

1992 – U organizaciji Udruženja kompozitora u Pionirskom parku u Beogradu, ispred zgrade Predsedništva Srbije, održan je „Miting klečanja”, u znak protesta protiv ratne politike predsednika Srbije Slobodana Miloševića.

1994 – Severna Koreja je saopštila da se povlači iz Agencije zaatomsku energiju UN i da više neće dozvoliti dolazak njenih inspektora u zemlju.

2000 – U Pjongjangu je počeo istorijski samit dve Koreje nakojem su predsednici južne i severne Koreje Kim Dae-Džung i Kim Džong-Il vodili razgovore o pomirenju dve države. Lideri dve Koreje sastali su se prvi put posle raspada jedinstvene zemlje 1948.

2002 – Na prvim slobodnim izborima u istoriji Avganistana za predsednika te države izabran je Hamid Karzai.

2003 – U Beogradu je uhapšen oficir bivše JNA pukovnik Veselin Šljivančanin i izručen Haškom tribunalu, pred kojim je krajem 1995. optužen za zločine na poljoprivrednom dobru “Ovčara” kod Vukovara 1991. godine.

2003 – U Briselu je usvojen prvi nacrt ustava EU, 46 godina poslepotpisivanja Rimskog sporazuma, odnosno osnivanja Unije.

2004 – Na izborima za Evropski parlament partija nemačkog kancelara Gerharda Šredera pretrpela je najveći poraz od II svetskog rata, a francuska opozicija – socijalisti, velikom većinom glasova porazili su konzervativnu partiju predsednika Žaka Širaka.

2005 – Umro je bivši komunistički lider Portugala Alvaro Kunjal (92), koji je 31 godinu predvodio komuniste. Bio je simbol otpora nekadašnjem fašističkom režimu Antonia Oliveire Salazara.

2005 – Američka pop – zvezda Majkl Džekson oslobođen je svih optužbi u sudskom procesu o seksualnom zlostavljanju maloletnih dečaka, koji je pretio da mu potpuno uništi karijeru.

2006 – Umro je bivši irski premijer Čarls Hjui,koji je dominirao političkom scenom u Irskoj od 1970. do početka devedestih godina prošlog veka.