Preminuo Davorin Jenko, slovenački kompozitor i dirigent – 1914. godina

Jenko je posle predstavnik muzike romantizma u Srbiji, gde daje pečat čitavom jednom razdoblju; usavršava klasičan srpski komad sa pevanjem, podiže instrumentalnu muziku na viši umetnički nivo, stvara prvu srpsku operetu.

Rođen je 1835. u Dvorju kod Kranja, a umro 1914. u Ljubljani. Od 1859. do 1862. je bio horovođa Slovenskog pjevačkog društva u Beču; u to vreme komponovao je popularne slovenačke horove, među kojima i Naprej zastava slave koja je kasnije postala himna Slovenije. Taj rad nastavlja kao horovođa Srpskog crkvenog pevačkog društva u Pančevu i Beogradskog pevačkog društva, komponujući za horove na srpsku patriotsku poeziju. Postavši dirigent Srpskog narodnog pozorišta, stvara muziku za više od 80 pozorišnih komada („Đido”, „Seoska lola”, „Potera”, „Vračara”, „Pribislav i Božana”, „Markova sablja” sa završnim horom „Bože pravde” koja je kasnije postala srpska nacionalna himna) i nekoliko koncertnih uvertira („Kosovo”, „Milan”, „Srpkinja”, „Aleksandar”). Šezdesetih godina devetnaestog veka jedan je od prvih romantičara u slovenačkoj muzici. Jenko je posle predstavnik muzike romantizma u Srbiji, gde daje pečat čitavom jednom razdoblju; usavršava klasičan srpski komad sa pevanjem, podiže instrumentalnu muziku na viši umetnički nivo, stvara prvu srpsku operetu („Vračara” ili „Baba Hrka”, praizvedena 1882. godine, na istu priču kao i prva rumunska opereta, samo je radnja prebačena u vlaški kraj Srbije) i udara temelje razvoju srpske opere.

 

Ostali događaji na današnji dan:
1560. Umro Andrea Doria, srednjevekovni heroj Đenove, koji se do pred kraj života, u 87. godini uspešno borio protiv Turaka i berberskih pirata u Mediteranu. Uz pomoć Karla V 1528. oslobodio Đenovu od Francuza i uspostavio nezavisnu republiku.

1562. Rođen Lope de Vega, reformator španskog pozorišta i jedan od najznačajnijih dramskih pisaca u evropskoj književnosti. Velik pesnik i dobar prozaist, s 1.800 komedija i drama, preko 3.000 soneta, epovima, romanima, istorijskim zapisima, smatra se najplodnijim književnim stvaraocem u istoriji književnosti.

1783. Poslednji britanski vojnici napustili Njujork posle završetka Američkog rata za nezavisnost.

1828. Rođen hrvatski sveštenik, istoričar i političar Franjo Rački, jedan od ideologa Ilirskog pokreta i pobornik južnoslovenskog jedinstva. Osnivač Narodne stranke s Josipom Štrosmajerom i prvi predsednik Jugoslovenske akademije znanosti i umetnosti.

1835. Rođen američki industrijalac škotskog porekla Endrju Karnegi, koji je veliko bogatstvo uložio u dobrotvorne svrhe, uglavnom u osnivanje javnih biblioteka u SAD i drugim zemljama. Objavio knjigu „Jevanđelje bogatstva”. Karnegijeva zadužbina 1926. sa 100.000 dolara pomogla izgradnju Univerzitetske biblioteke u Beogradu.

1877. Izbila Topolska buna na Stanovljanskom polju blizu Kragujevca, kada su Lepenički i Jasenički bataljoni odbili da polože zakletvu knezu Milanu Obrenoviću uoči Drugog srpsko-turskog rata i pokušali da na vlast dovedu Petra Karađorđevića. Ustanak ugušen 29. novembra, a od 70 učesnika optuženih za veleizdaju 24 osuđena na smrt, 7 streljano.

1884. U Sent Luisu u SAD Džon Majenberg patentirao mleko u prahu.

1884. Počeo prvi kurs engleskog jezika u Velikoj školi u Beogradu.

1914. Umro srpski i slovenački kompozitor Davorin Jenko, autor slovenačke himne „Naprej, zastava slave” i srpske „Bože pravde”. Član Srpske kraljevske akademije, horovođa i kapelnik Narodnog pozorišta u Beogradu. Komponovao muziku za oko 90 „komada s pevanjem”, autor prve srpske operete „Vračara”.

1915. Vrhovna komanda srpske vojske u Prvom svetskom ratu donela odluku o povlačenju trupa preko Crne Gore i Albanije. U povlačenju vojnika praćenih izbeglicama život izgubilo više od 240.000 ljudi. Na Krf savezničkim brodovima prebačeno 135.000 vojnika, koji su oporavljeni i reorganizovani nastavili borbe na Solunskom frontu naredne godine.

1936. Nemačka i Japan potpisale Antikominterna pakt kojim su se obavezale na borbu protiv širenja komunizma.

1941. Poginulo 848 britanskih mornara kada je nemačka podmornica potopila britanski ratni brod „Baram” u Drugom svetskom ratu.

1952. U Londonu prvi put izvedena „Mišolovka” Agate Kristi, pozorišni komad koji se i danas prikazuje u pozorištima širom sveta. U londonskom pozorištu Sent Martin neprekidno se izvodi već 50 godina.

1959. Umro francuski filmski i pozorišni glumac Žerar Filip, jedan od najpopularnijih glumaca posle Drugog svetskog rata.

1965. Vojnim udarom pod vođstvom generala Žozefa Mobutua u Kongu zbačen sa vlasti predsednik Žozef Kasavubu. Kasnije proglašena Demokratska Republika Kongo, 1971. naziv promenjen u Republika Zair, a njen predsednik uzeo ime Mobutu Sese Seko.

1969. Član grupe Bitls Džon Lenon vratio titulu Reda britanske imperije koju mu je 1965. dodelila kraljica Elizabeta II, u znak protesta zbog podrške Velike Britanije agresiji SAD u Vijetnamu i britanske politike u nigerijskoj provinciji Bijafra.

1970. Japanski pisac Jukio Mišima počinio javno rutualno samoubistvo u znak protesta protiv „vesternizacije” Japana.

1974. Umro burmanski diplomata U Tant, generalni sekretar UN od 1962. do 1971.

1992. Parlament Češke glasao za podelu Čehoslovačke na posebne države Češku i Slovačku 1. januara 1993.

1996. Više od 100.000 ljudi protestovalo na ulicama Beograda zbog sudskog poništavanja pobede opozicione koalicije „Zajedno” na lokalnim izborima, optužujući predsednika Slobodana Miloševića da je pokrao izbore.

2001. Američka kompanija „Advanced Cell Technology” saopštila da je klonirala ljudski embrion. Prema izjavi naučnika, dostignuće će biti korišćeno u medicini, a ne za kloniranje ljudskog bića.