Preminuo Oto fon Bizmark Šenhauzen – 1898. godina

Mesto Bizmark, kod Severne Dakote, nosi njegovo ime, kao i Arhipelag Bizmark i Bizmarkovo more kod bivše Nemačke kolonije Nova Gvineja, ali i više ulica i škola u Nemačkoj.

Bizmark je bio vojvoda od Lauenburga, jedan od najvažnijih vođa sa druge polovine devetnaestog veka. Kao premijer pruskog kraljevstva (1862 – 1890) ujedinio je Nemačku serijom pobedonosnih ratova posle kojih postaje prvi kancelar (1871 – 1890) nemačkog carstva.

U početku je bio junkerski političar duboko konzervativnih, aristokratskih i monarhističkih gledišta, koji se borio protiv rastućeg socijal-demokratskog pokreta u osmoj deceniji XIX veka, stavio je van zakona više organizacija i uveo je starosne penzije, zdravstveno osiguranje, kao i radničko osiguranje u slučaju nesreće.

Postao je poznat pod nadimkom „Čelični kancelar” i smatra se jednom od najvažnijih figura u nemačkoj istoriji.

Rođen je kao Oto Eduard Leopold grof fon Bizmark u Šenhauzenu. Studirao je pravo na univerzitetima u Getingenu i Berlinu. Oženio se sa Johanom fon Putkamer 1847. godine. U njihovom dugom i srećnom braku rođeno je troje dece.

Oduševljen zbog propasti revolucionarnih pokreta 1848. godine u nemačkim državama, izabran je u pruski parlament 1849. godine. Postavljen da predstavlja Prusku u Frankfurtu na Majni, Bizmark postaje sve više ubeđen da je ujedinjena nemačka nacija, koju bi predvodila Pruska, važan cilj što se u to vreme smatralo liberalnim ciljem.

Posle ovog položaja, bio je postavljen za ambasadora u Petrogradu, u kome se sprijateljio sa svojim budućim protivnikom, Aleksandrom Gorhakovim, i u Parizu.

Godine 1862, pruski kralj Vilhelm I postavio ga je za premijera i ministra spoljnih poslova Pruske, kao rešenje konflikta između sve liberalnijeg parlamenta i kralja.

Za vreme Drugog svetskog rata Nemačka ratna mornarica imala je ratni brod imenovan u njegovu čast „Bizmark”, kao i Nemačka imperijalna mornarica čija su dva broda nosila njegovo ime.

Takođe, mesto Bizmark, Severna Dakota, nosi njegovo ime, kao i Arhipelag Bizmark i Bizmarkovo more kod bivše Nemačke kolonije Nova Gvineja, ali i više ulica i škola u Nemačkoj.

 

Ostali događaji na današnji dan:

1419 – Husiti, sledbenici pogubljenog češkog verskog reformatora Jana Husa, isprovocirani bacanjem kamenja na njihovu procesiju, upali su u Gradsku većnicu u Pragu i izbacili kroz prozor katoličke članove gradske uprave, zajedno sa gradonačelnikom. To je bio početak husitskih ratova (1419-36).

1511 – Rođen je italijanski slikar i arhitekta Đorđo Vazari, autor dela „Životi slikara, vajara i arhitekata”, koje je prvi put objavljeno 1550. Vazari se smatra najznačajnijim izvorom za proučavanje italijanske renesansne umetnosti.

1771 – Umro je engleski pesnik Tomas Grej, autor pesme „Elegija napisana na seoskom groblju”, koja se smatra jednom od najlepših pesama napisanih na engleskom jeziku.

1784 – Umro je francuski filozof Deni Didro, predstavnik slobodarskog duha revolucionarne buržoazije XVIII veka, jedan od pokretača i najznačajnijih autora velike francuske „Enciklopedije” („Filozofske misli”, „Razgovor Dalambera i Didroa”, „Dalamberov san”).

1818 – Rođena je engleska književnica irskog porekla Emili Bronte, koja se proslavila romanom “Orkanski visovi”.

1898 – Umro je nemački državnik Oto fon Bizmark-Šenhauzen, ujedinitelj Nemačke. Prvi kancelar ujedinjenog nemačkog carstva, poznat kao „gvozdeni kancelar”, bio je predsednik vlade punih 28 godina, do 1890. kada je na zahtev cara Vilhelma II podneo ostavku.

1898 – Rođen je Henri Mur, jedan od najvećih birtanskih i svetskih vajara 20. veka. Njegove skulpture nalaze se na mnogim javnim mestima, kao što su zgrada UNESKO-a u Parizu i Linkoln centar u Njujorku.

1912 – Umro je japanski car Mucuhito, koji je tokom vladavine od 1867. ukinuo šogunate, uspostavio centralnu vlast i transformisao Japan u modernu državu.

1930 – Urugvaj je u Montevideu, pobedom u finalu Prvog svetskog fudbalskog prvenstva nad Argentinom od 4:2, postao prvi svetski šampion u fudbalu.

1935 – U Velikoj Britaniji je objavljena prva džepna knjiga, „Penguin book”, prema ideji Alena Lejna da napravi „knjigu koja će imati cenu kao 10 cigareta”. Prva knjiga bio je „Arijel” Andrea Moroa.

1945 – Japanska podmornica potopila je u Drugom svetskom ratu američku krstaricu „Indijanapolis”. Poginulo je 800 ljudi.

1971 – Američki vasionski brod “Apolo 15” sa kosmonautima Dejvidom Skotom i Đemsom Irvinom spustio se na Mesec.

1971 – U sudaru japanskog borbenog i putničkog aviona „Boing 727″ poginule su 162 osobe.

1974 – Turska, Grčka i Velika Britanija potpisale su sporazum o prekidu vatre na Kipru.

1975 – U Helsinkiju je počela Konferencija o evropskoj bezbednosti i saradnju koja je okupila državnike 35 zemalja, uključujući lidere ŠSR-a i SAD Leonida Brežnjeva i Džeralda Forda. Jugoslovensku delegaciju predvodio je Josip Broz Tito. KEBS je kasnije transformisan u Organizaciju za evropsku bezbednost i saradnju.

1980 – Pacifički arhipelag Novi Hebridi stekao je nezavisnost pod nazivom Republika Vanuatu, nakon 74 godine britansko-francuske uprave.

1989 – Radikalni članovi sovjetskog parlamenta formirali su grupu za pritisak za brže reforme. Grupu su vodili Boris Jeljcin i Andrej Zaharov.

1993 – Lideri bosanskih Muslimana, Srba i Hrvata postigli su na mirovnim pregovorima u Ženevi dogovor o ustavnom uređenju Bosne i Hercegovine kao Saveza republika: Republike Srpske, Herceg-Bosne i Republike Bosne. I pored dogovora, rat u Bosni je nastavljen i trajao je do decembra 1995, kada je u Dejtonu potpisan mirovni sporazum.

1996 – Na Barbadosu je u 92. godini umrla Klodet Kolber, zvezda holivudskih komedija tridesetih godina.

1997 – U eksplozijama bombi dvojice arapskih bombaša-samoubica na prepunoj jerusalimskoj pijaci poginulo je 18, a ranjeno najmanje 170 ljudi.

1999 – Napuštajući obale Panamskog kanala, nakon gotovo jednog veka, SAD su zvanično zatvorile panamsku operaciju.

2001 – Kanada je prva država na svetu koja je, uprkos velikim protestima lekara, dozvolila teškim bolesnicima da uzgajaju marihuanu i koriste je za lečenje.

2002 – Predsednici Demokratske republike Kongo i Ruande, Džozef Kabila i Pol Kagame, potpisali su mirovni ugovor u cilju okončanja građanskog rata koji je počeo 1998. tokom kojeg je umrlo od gladi ili nedostatka medicinske nege više od 2,5 miliona ljudi, uglavnom civila.

2005 – Na Svetskom prvenstvu u Montrealu vaterpolo reprezentacija Srbije i Crne Gore postala je novi svetski prvak. Srebrnu medalju osvojila je Mađarska, a bronzanu Grčka.