Na današnji dan 1901. godine umrla je u 82. godini života britanska kraljica Viktorija. Tokom njene dugogodišnje vladavine od 1837. koja je obeležila epohu, „viktorijansko doba", Britanska imperija bila je na vrhuncu privredne i političke moći.

Kraljica Viktorija vladala je Velikom Britanijom pune 63 godine i sedam meseci, čime je postavila rekord za tu zemlju.

Kraljica Viktorija još uvek drži i svetski rekord za najduže vladajuću žensku osobu u istoriji. Naime, nijedna vladarka u istoriji nije imala duži zabileženi vladarski vek (npr. prilično dugovječna carica Marija Terezija vladala je ‘tek’ četrdesetak godina).

Po kraljici Viktoriji nazvana je čitava jedna era – tzv. Viktorijansko doba.

Tokom njenog vladanja izmenilo se u Velikoj Britaniji čak deset premijera. Viktorija je bila privržena svom suprugu – princu Albertu. Rodila je čak devetoro dece. Međutim, on je rano umro pa je Viktorija provela gotovo 40 godina kao udovica.

Potresena smrću supruga nosila je crninu praktično do kraja života.

Uprkos tome, navodno je sama odredila da se na njenom sprovodu nosi bela umesto crne boje.

Zanimljivo je da je imala čak četrdeset i dvoje unučadi, a nazivaju je i „baka Evrope” jer su mnogi od njenih potomaka postali evropski vladari i vladarke.

 

Ostali događaji na današnji dan:

1440. Rođen Ivan III Vasiljević, veliki knez moskovski, a od 1462. i “svih Rusa” pošto je ujedinio velik broj kneževina. Oslobodio delove zemlje od Mongola, ojačao centralnu vlast, a 1497. izdao prvi ruski zbornik zakona “Sudbenik”. Zbog ženidbe s vizantijskom princezom Zoe smatrao se naslednikom Istočnorimskog carstva i u njegovo vreme prvi put se javila ideja o misiji Ruskog carstva kao zaštitnika pravoslavlja u kom bi Moskva bila “treći Rim”.

1517. Vojska turskog sultana Selima I potukla, u bici kod Rajdanije, blizu Kaira, memelučke snage i sedam dana potom ušla u Kairo, priključivši Egipat Otomanskom carstvu.

1729. Rođen nemački pisac, kritičar i teoretičar umetnosti Gothold Efraim Lesing, jedan od najznačajnijih pobornika evropskog prosvetiteljstva. Autor prve nemačke građanske drame “Mis Sara Sampson”, a delom “Laokon ili o granicama slikarstva i pesništva” postavio temelje moderne estetike.

1771. Španija ustupila Foklandska ostrva Velikoj Britaniji.

1775. Rođen francuski fizičar i matematičar Andre Mari Amper, osnivač elektrodinamike. Zasnovao teoriju magnetizma u nerazdvojivoj vezi sa elektricitetom i proučio uzajamno dejstvo električnih struja. Po njemu dobila naziv jedinica za merenje jačine električne struje.

1788. Rođen engleski pisac Džordz Gordon Bajron, najistaknutiji pesnik romantizma i jedna od najpopularnijih ličnosti svog vremena. Književnu slavu stekao romantičnim epom “Čajld Herold”, a potom i poemom “Don Žuan” i poetskim dramama “Manfred” i “Kain”. Umro od malarije 1824. u Grčkoj, gde je pomagao oslobodilačku borbu protiv Turske.

1808. Portugalski kralj Žoao VI pobegao pred Napoleonovim trupama, s kraljevskom porodicom, u Brazil i premestio dvor iz Lisabona u Rio de Žaneiro.

1840. Prvi britanski doseljenici stigli na Novi Zeland.

1863. U delu Poljske koji je na osnovu odluke Bečkog kongresa 1814. i 1815. priključen Rusiji izbio ustanak pod vođstvom “stranke crvenih” Jaroslava Dombrovskog. Ustanak ugušen posle nekoliko meseci, a Poljska 1864. pretvorena u rusku guberniju.

1894. Umro pesnik Vojislav Ilić, koji se smatra osnivačem moderne srpske lirike i tvorcem verističkog izraza. Značajno uticao na srpsku poeziju pred kraj XIX veka.

1901. Umrla britanska kraljica Viktorija. Tokom njene dugogodišnje vladavine od 1837, koja je obeležila epohu, “viktorijansko doba”, Britanska imperija bila na vrhuncu privredne i političke moći.

1905. Carske trupe u Petrogradu pucale na demonstrante, uglavnom radnike, koji su u maršu krenuli na carski Zimski dvorac, zahtevajući demokratske slobode, kraj rata s Japanom i uspostavljanje ustavotvorne skupštine. U “krvavoj nedelji”, kako je kasnije nazvan taj dan, ubijeno najmanje 500, a ranjeno više hiljada ljudi.

1917. Umro srpski arhitekta Jovan Ilkić, koji je znatno uticao na razvoj arhitekture u Srbiji u prvoj polovini XX veka. Bio 30 godina glavni projektant Ministarstva građevina i projektovao mnoga značajna zdanja u Beogradu, Skupštinu Jugoslavije, hotel “Moskvu”, “Oficirski dom”, zgradu Protokola.

1941. Italijanske snage u Drugom svetskom ratu kapitulirale u Tobruku pred britanskom Osmom armijom posle 11 dana opsade.

1944. Počelo iskrcavanje savezničkih snaga kod Ancija u Italiji u Drugom svetskom ratu.

1973. U udesu jordanskog “boinga 707” s muslimanskim hodočasnicima na povratku iz Meke, koji se u plamenu srušio na aerodromu u nigerijskom gradu Kano, poginulo 176 osoba.

1973. Umro bivši predsednik SAD Lindon Bejnz Džonson. Potpredsednik od 1960, za vreme mandata Džona Kenedija, postao predsednik kada je Kenedi ubijen u Dalasu 1963, a ponovo izabran 1964. Tokom njegovog mandata došlo do eskalacije rata u Vijetnamu, što je u svetu i u SAD izazvalo oštre kritike njegove politike.

1980. Sovjetski disident, fizičar Andrej Saharov, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1975, uhapšen, oduzete mu počasti i proteran iz Moskve u Gorki.

1993. Posle godinu dana relativnog mira, ponovo se rasplamsao rat u Hrvatskoj, kada su hrvatske snage napale krajiške Srbe u zonama pod zaštitom Ujedinjenih nacija. Predsednik Republike Srpske Krajine Goran Hadžić proglasio ratno stanje i zatražio pomoć Jugoslavije, a u Srbiji počela prisilna mobilizacija srpskih izbeglica iz Hrvatske. Paravojne formacije Željka Ražnatovića Arkana i kapetana Dragana iz Srbije stigle na hrvatsko ratište.

1995. U samoubilačkoj bombaškoj akciji palestinskog teroriste u Izraelu poginulo 19 i povređeno oko 60 ljudi, među kojima je bio veći broj izraelskih vojnika koji su na autobuskoj stanici čekali prevoz.

1998. Američki vojnici iz sastava SFOR u Bijeljini uhapsili Gorana Jelisića optuženog za ratne zločine na području Brčkog 1992.

2001. Jugoslavija dobila status specijalnog gosta u Savetu Evrope, kao znak podrške demokratskim promenama u zemlji po odlasku sa vlasti Slobodana Miloševića, u oktobru 2000.

2002. Bosna i Hercegovina postala punopravan član Parlamentarne skupštine Saveta Evrope.

2002. Na dvodnevnoj međunarodnoj donatorskoj konferenciji za obnovu Avganistana, u Tokiju, obećana pomoć od 4,5 milijardi dolara.



loading...