On je bio franački kralj od 768., kralj Italije od 774., a od 800. prvi car Franačke, kao i prvi car u zapadnoj Evropi od kolapsa Zapadnog rimskog carstva tri veka ranije.

Kao sin kralja Pipina Malog i Bertrade od Laona, nasledio je svog oca i vladao zajedno sa svojim bratom Karlomanom, sve do njegove iznenadne i neobjašnjene smrti 771. Karlo Veliki je nastavio politiku svog oca prema papstvu i postao je njegov zaštitnik, slomivši moć Langobarda u Italiji i vodivši rat protiv Saracena, koji su ugrožavali njegovo carstvo iz Španije. Tokom ove kampanje Karlo Veliki je pretrpeo najteži poraz u svom životu u bici kod Ronsenvala 778. Takođe je vodio ratove i sa narodima sa istoka, uništivši avarsku državu, a Saksonce je porazio i naterao ih da pređu u hrišćanstvo, uvrstivši ih u svoje carstvo i tako je utro put za kasniju Otonsku dinastiju.

Nazvan je „ocem Evrope” (pater Europae)[1], jer je njegovo carstvo ujedinilo veći deo zapadne Evrope prvi put nakon propasti Rimskog carstva. Njegova vladavina je povezana sa Karolinškom renesansom, oživljavanja umetnosti i kulture. Francuska i Nemačka monarhija smatraju svoja kraljevstva naslednicima carstva Karla Velikog.

Karlo Veliki je umro 814. nakon trineastogodišnje vladavine Carstvom. Umro je u prestonici Carstva – Ahenu u današnjoj Nemačkoj.

 

Ostali događaji na današnji dan:

1547. Umro engleski kralj Henri VIII, koji je po dolasku na presto 1509. proširio vlast na Vels, Škotsku i Irsku i izgradnjom jake flote postavio temelj buduće pomorske sile. Ženio se 6 puta, a posle sukoba s papom, koji je odbio da poništi njegov prvi brak, oduzeo papi vlast nad crkvom u Engleskoj, proglasio 1534. sebe vrhovnim crkvenim poglavarem i utemeljio Anglikansku crkvu.

1573. Počela velika hrvatsko-slovenska seljačka pobuna pod vođstvom Matije Gupca. Pobuna u krvi ugušena 9. februara, a njen vođa zarobljen i posle nekoliko dana umro od posledica mučenja.

1596. Umro engleski gusar i admiral Frensis Drejk, prvi Englez koji je oplovio svet. Gusarskim napadima na španske brodove doprineo engleskom osvajanju kolonija, posebno u Severnoj Americi, imao značajnu ulogu u pobedi britanske ratne mornarice 1588. nad španskom “Nepobedivom armadom” u bici na Lamanšu. 1586. preneo krompir u Evropu iz Severne Amerike.

1689. Engleski parlament objavio abdikaciju kralja Džejmsa II. Poslednji vladar iz dinastije Stjuart bio prisiljen na napusti presto zbog pokušaja da vrati katolicizam u Englesku.

1812. Rođen srpski državnik Ilija Garašanin, jedan od vođa ustavobranitelja i višegodišnji ministar unutrašnjih poslova u ustavobraniteljskim vladama. Tvorac srpskog spoljnopolitičkog i nacionalnog programa “Načertanije”, koji je bio temelj srpske spoljne politike sve do Prvog svetskog rata. Smatra se prvim velikim srpskim političarem XIX veka.

1846. Na balu u Beču prvi put izveden “Srpski kvadril”, delo koje je Johan Štraus mlađi komponovao po nalogu kneza Miloša Obrenovića.

1857. Rođen srpski političar i publicista Stojan Protić, jedan od osnivača Radikalne stranke, prvi premijer Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Izdavao i uređivao časopis “Delo” i list “Ođek”, napisao odgovor na austro-ugarski ultimatum Srbiji 1914.

1871. Francuska “Vlada narodne odbrane”, koja je formirana u Parizu po svrgavanju Napoleona III i proklamovanja republike, prihvatila kapitulaciju u ratu s Pruskom, u kom je francuska vojska teško poražena.

1878. U Nju Hejvenu u SAD puštena u rad prva telefonska centrala, dve godine pošto je Aleksander Grejem Bel patentirao telefon.

1935. Island postao prva zemlja u kojoj je legalizovan abortus.

1939. Umro irski pesnik i dramski pisac Vilijam Batler Jejts, najznačajnija ličnost irskog nacionalnog preporoda, jedan od osnivača i upravnik narodnog pozorišta. Učestvovao u javnom političkom životu i bio senator od 1922. do 1928. Dobio Nobelovu nagradu za književnost 1923.

1986. U eksploziji američkog vasionskog šatla “Čelendžer”, 72 sekunde posle lansiranja iz Kejp Kaneverala, poginulo svih 7 astronauta.

1994. Tri italijanska novinara ubijena u Mostaru, u Zenici ubijen jedan Britanac, 2 teško ranjena. Britanci bili službenici agencije za dostavljanje humanitarne pomoći u Bosni.

1995. U najkrvavijem sukobu od početka nasilja islamskih ektremista u Egiptu poginulo 14 ekstremista, 2 policajca i 2 prolaznika koji su se našli u unakrsnoj vatri.

1997. U Alžiru na prepunoj pijaci u blizini glavnog grada u eksploziji bombe poginulo 15, ranjeno najmanje 30 ljudi.

1998. U Indiji na smrt osuđeno svih 26 optuženih za učešće u zaveri i ubistvu bivšeg premijera Radživa Gandija.

2001. U Zagrebu umro hrvatski književnik Ranko Marinković. Njegovi romani “Kiklop” i “Glorija”, uz stvaralaštvo Miroslava Krleže, svrstavaju se u najveća dostignuća hrvatske književnosti.

2002. U Štokholmu u 95. godini umrla švedska književnica Astrid Lindgren, tvorac Pipi Duge Čarape. Napisala više od 100 dela, njene knjige prodate u više od 100 miliona primeraka.

2002. U Beogradu održana prva sednica Međudržavne komisije za utvrđivanje granica i pripremu ugovora o državnoj granici između Jugoslavije i Hrvatske.

2002. U Prištini pripadnici KFOR i policije UNMIK uhapsili 3 Albanca, pripadnika OVK, osumnjičena za ratne zločine na Kosovu od septembra 1998. do juna 1999.



loading...