Na današnji dan rođen je Eduar Mane, preteča impresionizma i začetnik novog likovnog izraza koji je označio prekretnicu u francuskom i evropskom slikarstvu.

 

Rođen je u Parizu, 23. januara 1832. Bio je sin visokog zvaničnika francuske Vlade. Kako bi izbegao studije prava po očevoj želji, pobegao je na more. Potom je studirao u Parizu kao učenik francuskog akademskog slikara Tomasa Kutura, i zatim posetio Nemačku, Italiju, Holandiju, Španiju i proučavao slike starih majstora. Holandski slikar Frans Hals, španski Dijego Velaskez i Francisko Goja imali su presudnog uticaja na njegov stil.

Mane je počeo da slika svakodnevne subjekte, žanrovski, kao što su bili portreti starih prosjaka, uličnih mangupa, ljudi u kafeima, ili scene španskih koridskih borbi. Usvojio je direktnu, smelu slikarsku tehniku u svom realističnom tretmanu materije subjekta.

Godine 1863. njegova čuvena slika Doručak na travi (danas se nalazi u muzeju Orsej u Parizu), prikazana je u Salonu odbačenih, novom izložbenom prostoru koji je otvorio Napoleon III, kao odgovor na protest umetnika koji su odbijeni u zvaničnom Salonu. Mane biva proglašen od strane mladih umetnika vođom, i postaje centralna figura u sporu između akademskog slikarstva sa jedne, i buntovničke umetničke grupe iz tog vremena, sa druge strane.

Mane ipak postaje priznat od strane zvaničnog Salona 1864. godine, koji mu priznaje dve slike, i 1865. godine on izlaže „Olimpiju”, portret nage žene baziran na Ticijanovoj prikazi Venere. Ova slika ponovo izaziva veliku pažnju, i protest akademskih krugova zbog takozvanog „neortodoksnog realizma”.

Francuski pisac Emil Zola je 1866. godine dao vrlo pozitivne kritike Maneove umetnosti u francuskom listu „Figaro” i ubrzo je postao Maneov bliski prijatelj. Ubrzo mu se pridružila i grupa mladih francuskih impresionista – Edgar Dega, Klod Mone, Ogist Renoar, Alfred Sisli, Kamij Pisaro i Pol Sezan, koji su bili inspirisani Maneovom umetnošću i koji je za uzvrat uticao na njih u upotrebi svetlijih boja i naglašavanju efekata svetlosti. Mane je služio kao oficir u francuskoj vojsci od 1870. do 1871. tokom francusko – pruskog rata.

Umetničko priznanje je dobio tek u kasnim godinama, kada su njegovi portreti postali izuzetno traženi. Jedna od njegovih poslednjih slika izložena je u Salonu 1882. i njegov stari prijatelj, koji je u to vreme bio ministar Primenjenih umetnosti, dodelio mu je Orden legije časti. Mane je umro u Parizu 30. aprila 1883. godine. Ostavio je pored mnogobrojnih akvarela i pastela, 420 ulja na platnu.

Ostali događaji na današnji dan:

1516. Umro Fernando II, kralj Aragonije od 1479, koji je sa ženom Izabelom I, kraljicom Kastilje od 1474, ujedinio te dve glavne pirinejske države od kojih je kasnije nastala Španija. Tokom njihove vladavine osvojena Granada, 1492, poslednje mavarsko uporište, iste godine proterani Jevreji, a 1480. uspostavljen inkvizicijski sud. Opremili ekspediciju Kristofera Kolumba, koja je otkrila Ameriku, a 1503. preuzeli od Francuske Napuljsku kraljevinu.

1719. Ujedinjenjem Vaduza i Šelenberga stvorena kneževina Lihtenštajn.
1783. Rođen francuski pisac Mari Anri Bejl, poznat pod pseudonimom Stendal, začetnik velike književne epohe francuskog realizma.

1793. Rusija i Pruska sporazumele se o drugoj podeli Poljske.

1806. Umro engleski državnik Vilijam Pit Mlađi, koji je u 24. godini, 1783, postao najmlađi premijer u istoriji Velike Britanije. Vodio ekspanzivnu kolonijalnu politiku, učvrstio britansku vlast u Indiji, a u Evropi bio glavni organizator koalicija protiv revolucionarne i Napoleonove Francuske.

1878. Tokom rusko-turskog rata Britanija, na zahtev sultana Abdul Hamida II, poslala svoju flotu u Konstatinopolj.

1898. Rođen Sergej Mihajlovič Ejzenštejn, najznačajniji ruski filmski režiser i teoretičar koji je snažno uticao na tokove svetske kinematografije. Svoje ideje i iskustva izneo u dve knjige izdate u Njujorku, “Filmsko osećanje” i “Filmski oblik”. Njegov film “Oklopnjača Potemkin” jedno od remek-dela filmske umetnosti.

1920. Holandija odbila da saveznicima izruči bivšeg nemačkog cara Vilijema II, koji je po abdikaciji u novembru 1918. emigrirao u Holandiju. Njegovo izručenje traženo zbog zločina u Prvom svetskom ratu. 1928. Rođena francuska filmska glumica Žana Moro, koja se proslavila u filmovima francuskog “novog talasa” posle Drugog svetskog rata.

1931. Umrla ruska balerina Ana Pavlovna Pavlova, najveća umetnica klasičnog baleta početkom XX veka. Karijeru počela u Petrogradu s Vaclavom Nižinskim u Ruskom baletu Sergeja Đagiljeva. Potom osnovala sopstvenu grupu s kojom je nastupala širom sveta.

1943. Britanska Osma armija pod komandom feldmaršala Montgomerija zauzela, u Drugom svetskom ratu, Tripoli u Libiji.

1944. Umro norveški slikar Eduard Munk, jedan od začetnika ekspresionističkog likovnog izraza, autor čuvene slike “Krik”.

1945. Sovjetske trupe u Drugom svetskom ratu, napredujući ka Berlinu, izbile na reku Odru u Poljskoj.

1968. Mornarica Severne Koreje u teritorijalnim vodama zarobila američki špijunski brod “Pueblo”. Posada broda puštena na slobodu u decembru.

1989. Umro španski nadrealistički slikar Salvador Dali, jedan od najvećih umetnika XX veka. Radio i kao kostimograf i scenograf u filmovima španskog režisera Luisa Bunjuela “Andaluzijski pas” i “Zlatno doba”. Sahranjen u kripti ispod staklene kupole u Dalijevom muzeju u mestu Figueras u Kataloniji.

1997. Beogradski studenti vatrometom, pištaljkama i trubama obeležili 100. sat neprekidnog stajanja pred policijskim kordonom u Kolarčevoj ulici, u centru Beograda. Policija 24. decembra počela da sprečava studentske i građanske antirežimske demonstracije koje su počele 20. novembra zbog falsifikovanja rezultata lokalnih izbora u Srbiji.

2000. Više od milion demonstranata prošlo kroz centar Madrida protestujući zbog eskalacije nasilja baskijske separatističke grupe ETA, u čijim je nasilničkim akcijama tokom 32 godine ubijeno oko 800 ljudi.

2002. U Parizu u 71. godini umro jedan od najpoznatijih francuskih i svetskih sociologa Pjer Burdije, pokretač pravca kritičke sociologije novog doba, kritičar neoliberalizma i globalizacije. Njegovo knjiga “Mizerija sveta” doživela komercijalan uspeh kao nijedno drugo delo iz oblasti sociologije.

2002. U pakistanskom glavnom gradu Karačiju kidnapovan, a kasnije i ubijen, dopisnik američkog “Vol strit žurnala” Daniel Perl, koji je istraživao islamske militantne grupe u toj zemlji.