Nakon istraživanja arheo-metalurškog lokaliteta Trnjane kod Bora i potom geofizičke prospekcije na nedalekom lokalitetu Hajdučka česma kod Brestovačke banje, arheolozi Mario Gavranović, Aleksandar Kapuran i Igor Jovanović otkrili su postojanje velikog broja grobnica iz bronzanog doba.

Na osnovu spaljenih ostataka pokojnika koji se nalaze u ćupovima, u specijalizovanim laboratorijama u Austriji i Nemačkoj preciziraće se godina nalazišta.

– Na prostoru od Alpa do Kipra, okolina Bora je jedino mesto na kome je otkriveno da se stanovništvo bavilo metalurgijom bakra u bronzanom dobu, a nedavna otkrića na lokalitetu Hajdučka česma daće preciznu sliku o godinama u kojima se ovdašnje stanovništvo bavilo proizvodnjom tog metala – rekao je arheolog Aleksandar Kapuran iz Arheološkog instituta u Beogradu.

On zaključuje da ova otkrića pokazuju početke industrjske proizvodnje koja je u praistoriiji bila u povoju, ali je za to vreme bila izuzetno razvijena i tehnološki napredna delatnost u odnosu na druge delatnosti.

Zamenik direktora Instituta za orijentalnu evropsku arheologiju OREA austrijske akademije nauka u Beču, Mario Gavranović, kazao je da se u prvom naučno-istraživačkom projektu Austrije i Srbije u oblasti arheologije, došlo do značajnog otkrića ne samo u istraživanju srpske, već i evropske civilizacije.

– Otkriće na Hajdučkoj česmi je značajno zbog svoje veličine, jer smo otkrili da se tek nekoliko santimetara ispod površine zemlje nalazi blizu 70 grobova sa kamenim konstrukcijama. U njima se nalaze urne i ćupovi sa ostacima pokojnika pa ćemo na osnovu kosti i uglja koji smo sakupili moći da tačno datiramo nalazište – naveo je Gavranović.

On napominje da u stručnoj literaturi oko nalazišta ima vremenskih razmimoilaženja od nekoliko stotina godina i za sada se okvirno nagađa da je reč o periodu između 1.400 i 1.700 godine pre nove ere.